Бұл бөлімде туберкулездің жұқпалы ауру ретіндегі жалпы сипаттамасы, оның қоздырғышы және тақырыптың медициналық-әлеуметтік маңызы қысқаша түсіндіріледі. Оқырман асқыну ұғымымен, аурудың таралу ерекшеліктерімен және зерттеу барысында қарастырылатын негізгі мәселелермен танысады. Сонымен қатар жоба шеңберінде қолданылатын дереккөздер мен ақпаратты талдау тәсілі көрсетіледі.

Теориялық бөлімде Mycobacterium tuberculosis бактериясының биологиялық ерекшеліктері, оның сыртқы ортада сақталуы және адам ағзасына ену жолдары сипатталады. Ауа-тамшы арқылы таралу жағдайлары, жұқтыру қаупіне әсер ететін ұзақ әрі тығыз байланыс, желдетудің маңызы және инфекцияның жасырын түрі түсіндіріледі. Бұл мәліметтер асқынудың бастапқы себептерін түсінуге негіз болады.

Бұл пунктте микобактерияның тыныс жолдарына түскеннен кейін иммундық жүйемен өзара әрекеттесуі және өкпе тінінде қабыну ошақтарының қалыптасуы қарастырылады. Инфекцияның жасырын күйден белсенді түрге өтуіне иммунитеттің әлсіреуі, қосымша аурулар және емнің болмауы қалай әсер ететіні түсіндіріледі. Асқынулардың жергілікті және жалпы механизмдері салыстырылады.

Бөлімде өкпе туберкулезінің тікелей салдары болатын патологиялық жағдайлар жүйеленеді. Өкпе тінінің ыдырауы, каверналардың пайда болуы, қан түкіру, өкпеден қан кету, плеврит, пневмоторакс және тыныс жеткіліксіздігі ұғымдары түсінікті тілмен ашылады. Әр асқынудың пайда болу себебі, ықтимал белгілері және шұғыл медициналық бағалауды қажет ететін жағдайлары көрсетіледі.

Бұл бөлімде туберкулез микобактериялары қан немесе лимфа арқылы тараған кезде зақымдануы мүмкін мүшелер қарастырылады. Туберкулезді менингит, милиарлық туберкулез, сүйек-буын, бүйрек және лимфа түйіндерінің зақымдануының ерекшеліктері сипатталады. Мүшелердің қызметі бұзылғанда қандай белгілердің пайда болуы мүмкін екені және неге кешіктірмей дәрігерге қаралу керектігі түсіндіріледі.

Теориялық бөлімнің бұл тарауында туберкулезді анықтауда қолданылатын сұрастыру, рентгенологиялық зерттеу, қақырықты зерттеу және молекулалық-генетикалық тестілердің орны түсіндіріледі. Емдеу бірнеше препаратты ұзақ уақыт қабылдауды талап ететіні, дәрілерді өздігінен тоқтатудың қауіптілігі және дәріге төзімділіктің қалыптасу себептері көрсетіледі. Ақпарат медициналық шешімді тек маман қабылдайтынын ескере отырып беріледі.

Практикалық бөлімде бірнеше жағдайлық мысал арқылы туберкулездің ықтимал асқыну белгілері талданады. Оқушылар қан түкіру, ұзақ жөтел, ентігу, бас ауруы, мойынның құрысуы және жалпы әлсіздік сияқты белгілерді тиісті қауіп деңгейімен сәйкестендіреді. Тапсырмалар диагноз қоюға емес, қауіп белгілерін тануға және медициналық көмекке уақытында жүгіну қажеттігін түсінуге бағытталады.

Бұл бөлімде туберкулездің таралуын және оның асқынуын азайтуға арналған нақты ұсыныстар жинақталады. Жадынамада профилактикалық тексерулерден өту, БЦЖ вакцинациясының қорғаныш мүмкіндігін түсіну, бөлмені желдету, жөтел әдебін сақтау, дәрігер тағайындаған емді толық орындау және байланыста болған адамдарды тексеру мәселелері қамтылады. Материал қысқа әрі күнделікті өмірде қолдануға ыңғайлы түрде рәсімделеді.

Қорытынды бөлімде туберкулез асқынуларының негізгі түрлері мен олардың пайда болуына әсер ететін факторлар жинақталады. Өкпе тінінің бұзылуы, қан кету, тыныс жеткіліксіздігі және өкпеден тыс зақымданулардың алдын алуда ерте диагностика мен толық емнің маңызы атап көрсетіледі. Практикалық тапсырмалардан алынған негізгі тұжырымдар да қысқаша беріледі.

Бұл бөлімде жобаны әзірлеу кезінде пайдаланылған ғылыми және ресми дереккөздер көрсетіледі. Тізімге Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының туберкулез жөніндегі материалдары, Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласына қатысты ресми құжаттары, биология оқулықтары және медициналық анықтамалықтар енгізіледі. Әр дереккөздің атауы, авторы немесе ұйымы және жарияланған жылы мүмкіндігінше толық жазылады.